تور تائو-کلارجتی از گرجستان ۲۰۲۷: مسیر صومعه‌ها

یک تور تائو-کلارجتی از گرجستان با خودروی شخصی دو تا چهار روز طول می‌کشد: از مرز ساربی عبور می‌کنید، دره چوروخ را تا آرتوین و یوسوفلی بالا می‌روید، سپس از اوشکی، ایشخانی، خاخولی و ویرانه‌های کلارجتی دیدن می‌کنید. ما این تور را با راهنما و راننده دارای مجوز برنامه‌ریزی می‌کنیم و قیمت آن به تعداد روزها، اندازه گروه و نوع خودرو بستگی دارد؛ به همین دلیل قیمت را بر اساس درخواست از طریق واتساپ اعلام می‌کنیم. برای گروه‌هایی که می‌خواهند صومعه‌های ساحل دریای سیاه را هم به برنامه اضافه کنند، تور صومعه سومِلا در ترابزون از ۱۲۰ دلار شروع می‌شود و مسیرهای طولانی‌تر ترکیه در بخش بسته‌های تور ترکیه فهرست شده‌اند.

კეთილი იყოს თქვენი მობრძანება. ტაო-კლარჯეთის ტური ჩვენთან მოეწყობა კერძო ავტომობილით, ლიცენზირებული გიდითა და მძღოლით, ხოლო ქართულენოვან გიდს მოთხოვნისამებრ მოგიძებნით.

اطلاعات در تاریخ ۶ نوامبر ۲۰۲۶ بررسی شده است. وضعیت کلیساها، کارهای مرمت و ساعات کاری مرز تغییر می‌کند، بنابراین ما هر مرحله از سفر را پیش از تاریخ حضور شما تأیید می‌کنیم.

تور تائو-کلارجتی از گرجستان: خلاصه مسیر

تائو-کلارجتی نامی است که گرجی‌ها برای سرزمین‌های قرون وسطایی گرجی‌نشین به کار می‌برند که اکنون در داخل ترکیه قرار دارند. صومعه‌ها بیشتر بین قرن نهم تا یازدهم میلادی ساخته شده‌اند و در سه استان پراکنده‌اند. دره‌های کلارجتی و ایشخانی در آرتوین، اوشکی و خاخولی در ارزروم قرار دارند و آردahan جاده مرزی داخلی از طریق کارتساخی را در بر می‌گیرد.

مسیر معمول از دریای سیاه به سمت داخل کشور ادامه دارد. از ساربی تا هوپا مسافت کوتاهی است، از هوپا تا آرتوین جاده در امتداد رود چوروخ به سمت بالادست پیش می‌رود و از آرتوین جاده تا یوسوفلی ادامه می‌یابد. پس از یوسوفلی دره‌ها منشعب می‌شوند و هر کلیسا جاده فرعی مخصوص به خود را می‌طلبد. اوشکی از سمت اوزوندره به سوی ارزروم می‌رسد، خاخولی در دره‌ای همسایه قرار دارد و ایشخانی و منطقه بارهال در عمق استان آرتوین واقع شده‌اند. همین جغرافیا باعث می‌شود که یک روز هرگز کافی نباشد.

دو روز سفر کوتاه شامل اوشکی، خاخولی و ایشخانی با یک شب اقامت در یوسفلی می‌شود. با سه یا چهار روز می‌توانید بارهال و ویرانه‌های دره‌های کلارجتی را هم، بدون شتاب، به برنامه اضافه کنید.

اوشکی، ایشخانی و خاخولی: سه کلیسای بزرگ

اوشکی (Öşk Vank، نزدیک روستای چاملی‌یاماچ در بخش اوزوندره استان ارزروم) بزرگ‌ترین بنا در این مجموعه است؛ یک کلیسای گنبددار از قرن دهم. سال‌ها این بنا در فضای باز و در وضعیت نامناسبی قرار داشت. یک مرور میراث فرهنگی گرجی که بررسی کردیم، بازسازی را در جریان توصیف می‌کند و پژوهشگران ترک در سال ۲۰۲۳ مطالعه‌ای روی ملات دیوارهای آن منتشر کردند. ما اوشکی را یک بنای در حال مرمت می‌دانیم: امکان دیدن کلیسا هست، اما داربست یا محوطه‌های حصارکشی‌شده ممکن است وجود داشته باشد و ما پیش از هر سفر آخرین وضعیت را بررسی می‌کنیم.

صومعه اوشکی، استان ارزروم. عکس: bansheezm، CC BY 2.0، از طریق Openverse

ایشخانی (İşhan، بخش یوسفلی در استان آرتوین) کلیسایی است با هسته‌ای از قرن هفتم که در قرن یازدهم بازسازی شد. همان مرور گرجی، بازسازی آن را تکمیل‌شده ثبت می‌کند و کاوش‌های باستان‌شناسی نیز انجام شده است. بخش زیادی از بافت اصلی از میان رفته، اما طاق‌نماهای حجاری‌شده در apse شرقی دلیل اصلی آمدن مردم به اینجاست.

خاخولی (Haho، که اکنون روستای باغ‌باشی در استان ارزروم نام دارد) یک مرکز مهم صومعه‌ای در قرن دهم بود و جزئیات حجاری‌شده آن از زیباترین نمونه‌های منطقه است. این کلیسا اکنون به‌عنوان مسجد استفاده می‌شود. پیش از برنامه‌ریزی بازدید، بخش آداب‌رفتار پایین را ببینید.

دره‌های کلارجتی: پارخالی، تبتی، دولیسکانا، اوتکتا اکلسیا و اوپیزا

کلارجتی بخش غربی منطقه است، در اعماق دره‌های استان آرتوین. پارخالی (بارهال، یا آلتی‌پارماک یا یایلالار) بهترین حفظ‌شده در میان آن‌هاست. بازسازی آن تکمیل‌شده ثبت شده و این روستا به‌عنوان پایگاه پیاده‌روی عمل می‌کند، بنابراین اقامت شبانه در آن عملی است.

کلیسای پارخالی (بارهال)، استان آرتوین. عکس: bansheezm، CC BY 2.0، از طریق Openverse

بقیه بیشتر ویرانه یا بناهای رها شده‌اند. تبتی (Cevizli) در ویرانی است و کاوش‌های باستان‌شناسی در آن تنها تا حدی انجام شده است. دولیسکانا (Hamamlı) رها شده، اوتکتا اکلسیا (Dörtkilise) کلیسایی رها شده است که به خاطر محیط اطرافش هنوز ارزش رفتن دارد، و اوپیزا، نزدیک روستای باغجیلار، ویرانه‌ای است. این توقف‌ها برای مسافرانی مناسب است که بیشتر به تاریخ اهمیت می‌دهند تا معماری. دسترسی از جاده‌های روستایی انجام می‌شود که برخی از آن‌ها خاکی هستند، پس انتخاب وسیله نقلیه اهمیت دارد.

یک نکته عملی. منطقه یوسفلی با سد یوسفلی تغییر کرده است؛ این سد کف دره قدیمی را زیر آب برد و شهر را جابه‌جا کرد. برخی اتصالات جاده‌ای جدید است و ما هنگام قیمت‌گذاری سفر شما، مسیر فعلی را بررسی می‌کنیم.

کدام مرز را انتخاب کنیم: ساردی، واله–ترکگؤزو یا کارتساخی–آکتاش

برای تقریباً همه کسانی که از باتومی می‌آیند، ساردی پاسخ مناسب است. این گذرگاه در ساحل دریای سیاه و نزدیک باتومی قرار دارد و در منابع سفر به‌صورت ۲۴ ساعته فهرست شده است. از آنجا جاده به استان آرتوین مستقیم است.

گذرگاه‌های داخلی واله (ترکگؤزو در سمت ترکیه) و کارتساخی (آکتاش) هر دو در استان آردهان قرار دارند. آن‌ها برای گروه‌هایی که از آخال‌تسیخه یا تفلیس و از مسیر سامتسخه–جاواختی می‌آیند مناسب‌اند و شما را به سمت کارس و آردهان می‌رسانند. ما نتوانستیم ساعات فعلی تردد مسافری آن‌ها را از صفحات رسمی تأیید کنیم. ترکگؤزو در دوران همه‌گیری و پس از آن، در جریان بازسازی، برای مسافران بسته بود و یک نظر گرجی از سال ۲۰۲۴ آکتاش را عمدتاً گذرگاه کامیون توصیف می‌کند. پیش از انتخاب آن‌ها، وضعیت فعلی را از سرویس درآمد گرجستان بررسی کنید و اگر مسیری از طریق کارس و آنی می‌خواهید، با ما تماس بگیرید.

برنامه‌های نمونه: ۲، ۳ و ۴ روزه

زمان‌های رانندگی زیر تخمین تقریبی‌اند و تضمینی نیستند، زیرا جاده‌های کوهستانی و ایست‌های بازرسی متغیرند.

دو روز. روز اول: ساردی، آرتوین و یوسفلی، حدود چهار تا پنج ساعت بدون توقف؛ شب در یوسفلی. روز دوم: ایشخانی، اوشکی و خاخولی، سپس بازگشت به سمت مرز، روزی طولانی. دو روز یک گذر سریع است و تنها به گروه‌هایی پیشنهاد می‌کنیم که پیش‌تر با منطقه آشنا هستند.

سه روز. روز اول: از ساردی به آرتوین و یوسفلی، با توقف در نقاط دیدنی رود چوروه؛ شب در یوسفلی. روز دوم: بارهال و ویرانه‌های کلارجتی صبح، ایشخانی بعدازظهر؛ شب در یوسفلی. روز سوم: اوشکی و خاخولی در سمت ازون‌درهٔ و تورتوم، سپس بازگشت به ساردی. این نسخه‌ای است که اغلب گروه‌های کلیسایی انتخاب می‌کنند.

چهار روز. یک شب اقامت در ازوندره یا تورتوم اضافه کنید تا اوشکی و خاخولی را در نور صبحگاهی ببینید، به‌علاوه نیم روز بازدید از آبشار تورتوم. یا می‌توانید در ارزروم پایان دهید تا به پرواز یا اتوبوس متصل شوید.

کلیسای ایشخانی (ایشان)، استان آرتوین. عکس: bansheezm، CC BY 2.0، از طریق Openverse

کلیساها امروز: مسجد، ویرانه، مرمت و آداب بازدید

بیشتر این کلیساها زیر حفاظت میراث فرهنگی دولت ترکیه قرار دارند و همین موضوع تفاوت زیاد وضعیت آن‌ها را توضیح می‌دهد. اوشکی در حال مرمت است، ایشخانی و پارخالی بازسازی‌شده توصیف می‌شوند، خاخولی به‌عنوان مسجد استفاده می‌شود و بقیه ویرانه‌اند. مالکیت و سیاست مرمت موضوع یک توافق میراث فرهنگی میان ترکیه و گرجستان در سال ۲۰۱۷ بود و پس از آن در گرجستان بحث عمومی و اختلاف نظر بر سر آن شکل گرفت، بنابراین ممکن است از افراد مختلف دیدگاه‌های متفاوتی بشنوید. راهنماهای ما به آنچه در محل وجود دارد پایبند می‌مانند.

صومعه خاخولی (هاهو)، استان ارزروم. عکس: bansheezm، CC BY 2.0، از طریق Openverse

در خاخولی وارد یک مسجد فعال می‌شوید. گزارش یکی از بازدیدکنندگان در سال ۲۰۲۳ نشان می‌دهد که دسترسی تنها در اوقات نماز امکان‌پذیر است، بنابراین ما قبلاً تماس می‌گیریم و برنامه را بر اساس زمان اذان تنظیم می‌کنیم. لباس مناسب بپوشید، با شانه‌ها و زانوهای پوشیده، و خانم‌ها باید روسری همراه داشته باشند. کفش‌ها را در ورودی درمی‌آورند. عکس‌برداری در داخل با نظر متولی محل است، پس ابتدا بپرسید. در کلیساهای آرام می‌توانید آزادانه عکس بگیرید، اما لطفاً از دیوارها بالا نروید و نام خود را روی آن‌ها حک نکنید. گروه‌هایی که می‌خواهند یک نیایش کوتاه برگزار کنند باید از قبل به ما اطلاع دهند تا ما از متولی محلی درخواست کنیم.

گروه‌ها، راهنماها و وسایل نقلیه: نحوه سازماندهی ما

ما هر روز تورهای خصوصی برگزار می‌کنیم و تائو-کلارجتی را به‌صورت یک وسیله نقلیه خصوصی با راننده و راهنمای دارای مجوز ترتیب می‌دهیم. راهنماها به زبان‌های انگلیسی، روسی و ترکی در دسترس هستند و در صورت درخواست می‌توان راهنمای گرجی‌زبان نیز تهیه کرد که تاریخ آن از قبل تأیید می‌شود. برای گروه‌های کلیسایی و خانواده‌ها از مینی‌بوس یا ون متناسب با تعداد افراد استفاده می‌کنیم و توقف‌ها را طوری برنامه‌ریزی می‌کنیم که روز به یک مسیر طولانی و پیوسته تبدیل نشود.

برای این مسیر قیمت ثابت و مشخصی وجود ندارد، زیرا تعداد روزها، شب‌های اقامت و اندازه گروه هزینه را تغییر می‌دهد. تاریخ‌ها و تعداد افراد را در واتساپ برای ما بفرستید تا یک پیشنهاد قیمت برایتان ارسال کنیم.

ترکیب این سفر با ترابزون، صومله یا کارس و آنی

بسیاری از گروه‌ها تائو-کلارجتی را به سفر دریای سیاه متصل می‌کنند. تور صومعه صومله از ترابزون از ۱۲۰ دلار شروع می‌شود، تور خصوصی یک‌روزه اوزون‌گول از ترابزون از ۸۰ دلار است و تور ریزه، آیدر هایلند و دره طوفان از ۸۵ دلار. صفحه خواهر ما با عنوان سفر یک‌روزه به ترابزون از باتومی ساحل را پوشش می‌دهد.

تور صومعه صومله از ترابزون، از ۱۲۰ دلار

تور خصوصی یک‌روزه اوزون‌گول از ترابزون، از ۸۰ دلار

اگر مسیر داخلی‌تر را ترجیح می‌دهید، تور خصوصی ویرانه‌های آنی و کارس قیمتش بر اساس درخواست است و پس از اردهان قابل انجام است. گروه‌هایی که به استانبول ادامه می‌دهند اغلب تور کلیساهای فعال استانبول با راهنمای خصوصی را که از ۱۸۰ دلار است اضافه می‌کنند؛ این تور برای بازدیدهای مرتبط با پاتریارخانه مسکونی مناسب است. برای مسیری با یک رزرو واحد، صفحه بسته استانبول و ترابزون و صفحه از باتومی تا استانبول را ببینید، یا همه بسته‌های تور ترکیه را مرور کنید.

اطلاعات کاربردی: کارت شناسایی، پول، غذا، جاده‌ها و فصل

مدارک. وزارت امور خارجه ترکیه دارندگان گذرنامه گرجستان را تا ۹۰ روز بدون نیاز به ویزا اعلام کرده است. شهروندان گرجستان از سال ۲۰۱۱ بر اساس یک توافق می‌توانند با کارت شناسایی ملی نیز از مرز عبور کنند، اما ما این موضوع را در صفحه ویزای انگلیسی که مطالعه کردیم پیدا نکردیم، بنابراین در هر صورت گذرنامه خود را همراه داشته باشید.

پول. ترکیه از لیر استفاده می‌کند. کارت‌های بانکی در شهرهای بزرگ‌تر مانند آرتوین و یوسفلی پذیرفته می‌شوند، اما در روستاهای کوچک و نزد نگهبانان بیشتر اوقات فقط پول نقد پذیرفته می‌شود، پس مقداری لیر همراه داشته باشید.

غذا. آشپزی شرق دریای سیاه و آرتوین بر پایه پنیر، غذاهای ذرت‌آردی، قزل‌آلا و عسل محلی بنا شده است. اگر روزهای روزه‌داری را به ما بگویید، وعده‌های غذایی را بر این اساس برنامه‌ریزی می‌کنیم.

جاده‌ها و فصل سفر. از اواخر ماه مه تا اوایل اکتبر، سفر قابل اطمینان است. برف می‌تواند از حدود نوامبر تا آوریل جاده‌های مرتفع را مسدود کند و روستاهای اطراف بارهال و ایشخانی از اولین مناطقی هستند که قطع می‌شوند. سپتامبر نور خوب و دمای معتدل دارد.

برای برنامه‌ریزی تاریخ‌های سفر خود به تائو-کلارجتی، با تعداد نفرات و روزهایی که در اختیار دارید، از طریق واتساپ به ما پیام دهید.

پرسش‌های متداول