Klasztor Sümela

Widziany z drogi w dolinie klasztor Sumela wygląda na niemożliwy do zbudowania: rząd kamiennych budynków przytwierdzonych do pionowej skalnej ściany, wysoko nad lasem, bez niczego powyżej i prawie bez niczego poniżej. Wisi tam, w takiej czy innej formie, od wielu stuleci i jest najchętniej odwiedzanym zabytkiem na tureckim wybrzeżu Morza Czarnego. Dotarcie do niego wymaga przejazdu leśną drogą i wspinaczki pod górę, a potem zwiedzania dziedzińca, kaplic oraz kościoła wykutego w skale, pomalowanego zarówno wewnątrz, jak i na zewnątrz.

Najważniejsze informacje

Historia

Według tradycji dwaj mnisi z Aten, Barnabas i Sofroniusz, założyli klasztor w IV wieku, po odnalezieniu w jaskini na tym urwisku ikony Matki Bożej. Ikona, która miała zostać namalowana przez św. Łukasza, nadała klasztorowi wezwanie Matki Bożej, Panagia Soumela.

Klasztor rozwijał się za panowania cesarzy bizantyjskich, a później trapezuntyjskich, i cieszył się szacunkiem sułtanów osmańskich, którzy potwierdzili jego przywileje. Większość budynków, które dziś widać, pochodzi z XVIII i XIX wieku, lecz kościół wykuty w skale oraz niektóre freski są starsze. W 1923 roku, w ramach wymiany ludności między Grecją a Turcją, mnisi opuścili klasztor, zabierając ze sobą ikonę; obecnie znajduje się ona w klasztorze w północnej Grecji.

Po dziesięcioleciach zaniedbania obiekt odnowiono etapami i ponownie udostępniono zwiedzającym. Od 2010 roku co roku 15 sierpnia, w święto Zaśnięcia Najświętszej Maryi Panny, odbywa się tu prawosławne nabożeństwo, które przyciąga pielgrzymów z Grecji i nie tylko.

Co warto zobaczyć

• Podejście. Ścieżka wspina się przez las i kończy się schodami prowadzącymi do klasztoru, a nad nią wznosi się skalna ściana.
• Cerkiew skalna. Serce klasztoru, cerkiew wykuta w jaskini, której ściany wewnątrz i na zewnątrz pokrywają freski malowane w różnych epokach.
• Freski. Sceny z Biblii i z życia świętych, rzędy postaci w jaskrawych czerwieniach, błękitach i złocie. Wiele twarzy zostało z biegiem lat uszkodzonych przez wandali.
• Zabudowania dziedzińca. Cele mnichów, biblioteka, kuchnia, pokoje gościnne i piekarnia, rozmieszczone na wąskich tarasach.
• Akwedukt. Łuki, którymi woda była doprowadzana z góry do klasztoru, widoczne w pobliżu wejścia.

Jak dojechać

Do samego klasztoru nie kursuje regularna komunikacja publiczna. Większość odwiedzających przyjeżdża z wycieczką, taksówką lub wynajętym samochodem z Trabzonu. Droga biegnie wzdłuż rzeki Degirmendere na południe do Macki, a następnie wspina się przez gęsty las do Parku Narodowego Doliny Altındere. Podróż z miasta zajmuje około godziny w każdą stronę. Teren parku narodowego wokół klasztoru oferuje miejsca na piknik oraz restauracje nad rzeką, serwujące pstrąga.

Najlepsza pora na wizytę

Główny sezon trwa od późnej wiosny do wczesnej jesieni. Dolina często spowita jest chmurami, które mogą zasłaniać klasztor widziany z dołu, ale nadają lasowi klimatyczny nastrój. Weekendy w sezonie letnim przyciągają tłumy z całej Turcji; spokojniej jest rano w dni powszednie. Zimą śnieg i lód mogą utrudnić wędrówkę ścieżką, dlatego warto wcześniej sprawdzić warunki.

Nasza wycieczka do klasztoru Sumela z Trabzonu to całodniowa wyprawa z Trabzonu, łącząca Sumelę z przełęczą Zigana, wsią Hamsikoy i Jaskinią Karaca. Trwa od ośmiu do dziewięciu godzin, a cena zaczyna się od 120 USD. Na dzień w samym mieście polecamy zwiedzanie Trabzonu, obejmujące Hagia Sophię w Trabzonie i stare dzielnice, od 75 USD. Warto też zobaczyć jezioro Uzungöl, drugą klasyczną wycieczkę jednodniową z Trabzonu.

Wskazówki

• Zostaw sobie czas na wspinaczkę; podejście z dolnej części zajmuje 15 do 20 minut i miejscami jest strome.
• Zabierz ze sobą odzież przeciwdeszczową; klimat nad Morzem Czarnym jest wilgotny o każdej porze roku.
• W pobliżu fresków nie wolno używać lampy błyskowej.
• Spróbuj ryżowego pudingu w Hamsikoy, wsi przy drodze, znanej właśnie z tego przysmaku.
• Przed rozpoczęciem wspinaczki spójrz w górę z dna doliny; widok klasztoru na klifie bywa najlepszy właśnie z dołu.

Najczęściej zadawane pytania